Przekształcenie działalności gospodarczej w spółkę z o.o.

Dzisiaj kolega opowiadał mi o pewnym przedsiębiorcy, który rozważał przekształcenie działalności w spółkę z o. o. Ów przedsiębiorca w zasadzie był przekonany o konieczności przekształcenia, jednak ostatecznie nie zdecydował się na ten krok. Przyczyna była dość prozaiczna: zdaniem owego przedsiębiorcy wypłacanie pieniędzy z kasy spółki na swoje potrzeby jest znacznie bardziej skomplikowane, niż w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej.

Czy przedsiębiorca miał rację?

Jak wypłacać pieniądze ze spółki z o. o.

Miał rację o tyle, że nie można wziąć karty, pójść do Biedronki i zapłacić za zakupy do domu ze spółkowego. Ale zapomniał o tym, że istnieje kilka sposób zapewniających wspólnikom stały dostęp do kasy spółki. Jest ich co najmniej kilka:

• wspólnik może otrzymywać zaliczki na poczet dywidendy – jest to zdecydowanie najmniej korzystny podatkowo sposób wypłaty pieniędzy,
• wspólnik może oddać spółce w najem swoją nieruchomość i czerpać zyski z tytułu czynszu,
• wspólnik może czerpać zyski tytułem wynagrodzenia z umowy o pracę, umowy o świadczenie usług, kontraktu menedżerskiego,
• jeżeli wspólnik jest jednocześnie członkiem zarządu, to zgromadzenie wspólników może przyznać mu w drodze uchwały wynagrodzenie,
• w umowie spółki można przewidzieć, że wspólnik ma spełniać na rzecz spółki „powtarzające się świadczenia niepieniężne” – może z tego tytułu żądać wynagrodzenia.

Istotne jest to, że wszystkie te sposoby zapewniają wspólnikowi stały dostęp do pieniędzy.

Na co uważać przy wypłacie pieniędzy z kasy spółki?

Bardzo często spółki zapominają, że w umowach zawieranych z członkami zarządu spółkę powinien reprezentować pełnomocnik powołany przez zgromadzenie wspólników – jest to podstawowy problem wielu spółek. Bez tego umowy są nieważne. Ponadto tam, gdzie jedyny wspólnik jest jednocześnie jedynym członkiem zarządu, umowy powinny mieć formę aktu notarialnego. Moi klienci to wiedzą, bo im zawsze o tym mówię.

Jak uniknąć podwójnego opodatkowania w spółce z o. o.

Większość opisanych wyżej sposób wypłacania pieniędzy ze spółki to jednocześnie sposoby na unikanie podwójnego opodatkowania w spółce z o. o.

Jakiś czas temu poprowadziłem sprawę przeciwko ZUS, który zakwestionował umowę o pracę zawartą przez jedynego wspólnika spółki z o.o. Spór dotyczył prawa do zasiłku macierzyńskiego, a zakończył się prawomocnym wyrokiem – korzystnym dla mojej klientki.

Zaczęło się od tego, że po urodzeniu dziecka kobieta złożyła wniosek o wypłatę świadczenia. ZUS odmówił, uznając, że nie podlegała ubezpieczeniom społecznym – mimo że była zatrudniona na umowę o pracę w swojej spółce. Kluczowe w tej sprawie było to, że choć była jedynym wspólnikiem, nie pełniła funkcji w zarządzie. A to robi różnicę.

Dlaczego ZUS kwestionuje umowę o pracę jedynego wspólnika?

Decyzja ZUSu panią zaskoczyła, bo była ona zatrudniona w spółce z o. o. (w której była jedynym wspólnikiem) i z tytułu stosunku pracy spółka odprowadzała przecież składki. W uzasadnieniu decyzji ZUS napisał, że jedyny wspólnik nie może pozostawać ze spółką w stosunku pracy. Tym samym ZUS zakwestionował umowę o pracę jedynego wspólnika.

ZUS często kwestionuje umowy o pracę zawierane z jednoosobowym wspólnikiem. Pani jednak nie zgodziła się z decyzją ZUS i poprosiła mnie o pomoc.

Okazało się, że wprawdzie była zatrudniona w spółce, w której jednocześnie była jedynym wspólnikiem, jednak nie była w tej spółce członkiem zarządu. W ramach umowy o pracę wykonywała tylko czynności biurowe, spółką zarządzał kto inny. Sąd Najwyższy wydał kiedyś orzeczenie dopuszczające możliwość zatrudnienia jedynego wspólnika przez spółkę, o ile ten wspólnik nie jest jednocześnie członkiem zarządu, a tak właśnie było w sprawie mojego klienta.

Co orzekł sąd pierwszej instancji?

Napisałem odwołanie, sąd przeprowadził postępowanie dowodowe i, niestety, wydał wyrok korzystny dla ZUSu.

W uzasadnieniu wyroku w zasadzie sąd pogłębił argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Sąd przyznał, że niedopuszczalne jest zatrudnienie jedynego wspólnika przez spółę, ponieważ „status pracownika został wchłonięty przez status właściciela kapitału”. W związku z tym nie może być mowy o zatrudnieniu w ramach stosunku pracy jedynego wspólnika, który w takiej sytuacji wykonuje czynności (nawet typowo pracownicze) na rzecz samego siebie (we własnym interesie) i na swoje własne ryzyko produkcyjne, gospodarcze i socjalne. Sąd I instancji szczególnie podkreślał brak pracowniczego podporządkowania w umowie łączącej wspólnika ze spółką.

Po lekturze uzasadnienia czułem niedosyt. Sąd w ogóle nie odniósł się do naszych argumentów, że spółką zarządzała inna osoba. Pani – będąc zatrudniona w spółce na umowę o pracę –  przecież wykonywała polecenia zarządu.

Sąd Apelacyjny potwierdza możliwość zatrudnienia jedynego wspólnika w spółce z o. o.

Klient zdecydował się na apelację od wyroku.

W apelacji jeszcze raz podkreśliłem, że pani w zasadzie wykonywała tylko czynności biurowe, a polecenia w ramach stosunku pracy wydawał jej zarząd. W związku z tym zachodził istotny element stosunku pracy – podporządkowanie pracownicze. Ten i inne argumenty przekonały Sąd Apelacyjny, który orzekł zgodnie z naszym żądaniem.

Oczywiście, powyższa argumentacja nie będzie miała zastosowania we wszystkich sprawach. Jednak w większości spółek jedyny wspólnik jest jednocześnie członkiem zarządu. Jednak tam, gdzie można, warto walczyć.